Институт бизнеса и права
Сборник научных трудов
Внимание!
При использовании материалов сборника ссылка на сайт и указание автора обязательно

 
новости
об институте
правила приёма
научная работа
      конференции
      СНО
часто задаваемые вопросы
форум
баннеры, игры, ссылки
Филиалы:

Нижневартовск
Череповец



Rambler's Top100  
 
 
 

designed by baranenko.com  

Powered by Sun

Рышард КРУСХЭ*, Роберт ЗАБОРОВСКИ*, Тадеуш ЗАБОРОВСКИ.**
*Институт Исследований и Научных Экспертиз в Гожув Влькп.
**Западная Высшая Школа Экономики и Международных Финансов,
г.Зелёна Гура, Польша

Экономико-юридические основания деятельности в сфере частно-государственного партнёрства

В этой статье авторы представили актуальное юридическое основание для деятельности в пределах частно-государственного партнёрства для личностей территориального самоуправления над подготовкой поллучения дотации от Европейского Союза. Представлено также, какие частные партнеры могут входить в союзы ППЧ с самоуправляющимися личностями. Учтены модели Публично-Частного Партнёрства, каковые имеются в пределах Европейского Союза. Оговорены преимущества применения ППЧ, например, Великобритании и Португалии. В статье предссставлены основания финансирования из средств Европейского Союза.

Ryszard KRUSCHE*, Robert ZABOROWSKI1*, Tadeusz ZABOROWSKI**
*Instytut Badan i Ekspertyz Naukowych w Gorzowie Wlkp., Polska
**Zachodnia Wyzsza Szkola Handlu i Finansow Miedzynarodowych im. Jana Pawla II w Zielonej Gorze, Polska

EKONOMICZNO I PRAWNE PODSTAWY DZIALAN W ZAKRESIE PARTNERSTWA PUBLICZNO PRYWATNEGO

Slowa kluczowe: ekonomiczne, prawne, podstawy, partnerstwo, publiczne, prywatne

W artykule autorzy przedstawili aktualny stan prawny nad pracami w ramach Partnerstwa Publiczno – Prywatnego dla jednostek samorzadu terytorialnego zwiazku z przygotowaniem dotacji z Unii Europejskiej.

Przedstawiono rowniez partnerow prywatnych, ktorzy moga wchodzic w zwiazki PPP z jednostkami samorzadowymi. Uwzgledniono modele Partnerstwa Publiczno-Prywatnego wystepujace na obszarze Unii Europejskiej. Omowiono korzysci z zastosowania PPP na przykladzie Wielkiej Brytanii oraz Portugalii. Zawarto podstawy finansowania partnerstwa ze srodkow Unii Europejskie.

Wstep

Czasy kiedy Gminy przeznaczaly znaczna czesc dochodow budzetowych na cele inwestycyjne minely. Glowne zrodla tych dochodow, a mianowicie srodki ze sprzedazy mienia komunalnego, w duzej mierze zostaly juz wyczerpane. Obecnie samorzady lokalne maja problemy z pokryciem budzetu nawet wydatkow biezacych.

Wedlug danych Banku Swiatowego potrzeby inwestycyjne na rozbudowe infrastruktury panstw, ktore przestapily 1 maja 2004 roku do Unii Europejskiej, w ciagu nastepnych 15 lat wyniosa 65 mld. euro. Z nowo przyjetych panstw Polska byla krajem o najwiekszych potrzebach inwestycyjnych (okolo 21,5 mld. euro). Ponad 70% potrzeb inwestycyjnych w Polsce dotyczyly inwestycji na szczeblu samorzadow lokalnych. Wielkosc koniecznych inwestycji, przy ograniczeniach glownie finansowych sektora publicznego wymuszalo poszukiwanie innych zrodel pozyskiwania srodkow na realizacje wielu przedsiewziec, jedna z alternatyw bylo partnerstwo publiczno- prywatne.

Istote Partnerstwa Publiczno – Prywatnego stanowi wspolpraca sektora publicznego i prywatnego majaca na celu realizacje przedsiewziecia badz uslug tradycyjnie zapewnianych przez sektor publiczny.

Idea stosowania Partnerstwa Publiczno-Prywatnego bylo uzyskanie lepszego wskaznika korzysci dzieki wykorzystaniu kompetencji i doswiadczenia sektora prywatnego i przydzielenie ryzyka stronie , ktora najlepiej umie nim zarzadzac.

W modelowym przykladzie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego podmiot publiczny wnosi nieruchomosc lub nieruchomosci, badz istniejaca infrastrukture oraz przejmuje te ryzyka, ktorymi bedzie lepiej zarzadzac od partnera prywatnego. Ten drugi zas wniesie srodki finansowe, know-how, nowoczesne technologie itp.

Obszary realizacji Partnerstwa Publiczno–Prywatnego

Koncepcja Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w najwiekszym stopniu znalazla zastosowanie w krajach europejskich , a takze w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Kanadzie, Australii i Japonii. Przyklady realizowanych tam projektow wskazuja, ze koncepcja Partnerstwa Publiczno–Prywatnego wskazana jest do stosowania w rozwoju infrastruktury w obszarach, ktore tradycyjnie sa domena instytucji publicznych. Obszarami tymi sa:

- sektor transportowy,
- sektor obronny,
- sluzba zdrowia,
- edukacja,
- infrastruktura penitencjarna,
- gospodarka wodno-kanalizacyjna,
- zarzadzanie odpadami,
- sektor energetyczny.

Podmiotami publicznymi w przedsiewzieciach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego moga byc:

- organy administracji rzadowej,
- jednostki samorzadu terytorialnego,
- panstwowa szkola wyzsza,
- jednostka badawczo rozwojowa,
- samodzielny publiczny zaklad opieki zdrowotnej,
- panstwowa lub samorzadowa instytucja np. Polska Akademia Nauk i tworzone przez nia instytuty,
- spolka kapitalowa, w ktorej organ administracji rzadowej jednostka samorzadu terytorialnego posiada wiekszosc udzialow lub akcji lub ma decydujacy glos przy wyznaczaniu wiekszosci skladu jej skladu jej organow zarzadzajacych,
- przedsiebiorstwo panstwowe.

Partnerami prywatnymi moga byc:

- przedsiebiorstwa w rozumieniu przepisow o dzialalnosci gospodarczej,
- podmiot zagraniczny, jezeli spelnia warunki do prowadzenia dzialalnosci gospodarczej na terytorium Polski,
- organizacje pozarzadowe,
- koscioly i zwiazki wyznaniowe,
- banki i instytucje finansowe,
- instytucje ubezpieczeniowe,
- fundusze inwestycyjne i emerytalne,
- dostawcy, podwykonawcy i uzytkownicy.

Rodzaje przedsiewziec PPP i ich specyfika

W Polsce przyjmuje sie, ze podstawa do Partnerstwa Publiczno–Prywatnego sa nastepujace modele dzialan:

- model nieniecki,
- model holenderski,
- model francuski,
- model brytyjski,
- model BOT.

W modelu niemieckim lub holenderskim gmina jest wlascicielem zarowno infrastruktury komunalnej jak i jej operatora. Model ten funkcjonuje w Holandii, Belgii i Stanach Zjednoczonych Ameryki. W Polsce model ten wykorzystywany jest w 95% przez przedsiebiorstwa wodno – kanalizacyjne, w 80% przez przedsiebiorstwa cieplownicze, a tylko w 30% przez przedsiebiorstwa gospodarki odpadami. Model niemiecko-holenderski niesie za soba skutki polegajace na ograniczeniu samodzielnosci operatora oraz wplywu polityki na jego funkcjonowanie. Gmina w tym modelu podejmuje decyzje o polityce cen, przyjmujac z reguly niskie ceny uslug. Ponadto gmina podejmuje decyzje o wszelkich inwestycjach.

W modelu brytyjskim wlascicielem infrastruktury i jej operatorem jest podmiot prywatny. Model ten funkcjonuje w branzy komunikacji miejskiej, oczyszczaniu miasta oraz w spolkach cieplowniczych po prywatyzacji. Gmina nie ma zagwarantowanej kontroli nad dana sfera gospodarki komunalnej. Posiadacz i operator sieci czyli przedsiebiorstwo dazy do efektywnosci ekonomicznej i swobodnie ksztaltuje polityke cen i inwestycje. Wystepuje wzrost znaczenia branzowego organu regulacyjnego np Urzedu Regulacji Energetyki, ktory okresla koniecznosc mechanizmu dlugoterminowego wzrostu taryf. Gmina nie ponosi kosztow zwiazanych dostosowaniem jakosci uslug do wymogow zewnetrznych.

W modelu francuskim gmina jest wlascicielem infrastruktury komunalnej, operatorem jest podmiot zewnetrzny wybrany w drodze przetargu. Model ten jest stosowany w gospodarce wodno – sciekowej, ochronie zdrowia i szkolnictwie. Gmina wydzierzawia majatek lub przekazuje go do administrowania. Zwykle kontrakt zawierany jest na 10 do 30 lat. Operator podejmuje zadania w zakresie eksploatacji sieci, nadzoruje inwestycje, prowadzi doradztwo w zakresie polityki w danej sferze uslug komunalnych. Zadaniem Gminy jest okreslenie taryf, ksztaltowanie polityki rozwoju infrastruktury i finansowania inwestycji. Formy modelu francuskiego opieraja sie na dzierzawie, kontraktach menadzerskich i koncesjach.

Ostatnim modelem ktory zostanie omowiony w niniejszym referacie jest model BOT (Build, Operate, Transfer). Jest on kombinacja poprzednich modeli. Udzial inwestora prywatnego obejmuje budowe i eksploatacje inwestycji przez okreslony czas, a nastepnie przekazanie jej wraz z prawami do eksploatacji wladzom publicznym. Cala inwestycja jest finansowana przez sektor prywatny, prawnym zas wlascicielem inwestycji jest podmiot publiczny. Czyli inwestor buduje obiekt w zamian otrzymujac do eksploatacji pelna infrastrukture. Model BOT jest zblizony do koncesji i wykorzystuje sie go do inwestycji nowych.

Korzysci zastosowania PPP

Przedstawiono korzysci zastosowania Partnerstwa Publiczno–Prywatnego na przykladzie inwestycji w Wielkiej Brytanii. Raport sporzadzony przez Ministerstwo Finansow Wielkiej Brytanii

przedstawia, ze przecietne oszczednosci w porownaniu do klasycznego modelu realizacji inwestycji publicznych wynosza 17%. Prawie 89% zbadanych przedsiewziec na probie 61 inwestycji, zrealizowano na czas badz przed wyznaczonym terminem. Wszystkie inwestycje byly realizowane zgodnie z zakladanym budzetem sektora publicznego. W zadnym z przedsiewziec nie zmieniono wysokosci platnosci za realizacje uslug po podpisaniu umowy.

Finansowanie przedsiewziec ze srodkow unijnych

W celu wzmocnienia efektu dzwigni uzyskanego dzieki srodkom wspolnotowym poprzez, jak najwieksze faworyzowanie wykorzystania srodkow prywatnych powoduja wieksze zwrocenie uwagi na rentownosc przedsiewziec. Dostepne formy pomocy z funduszy strukturalnych powinny byc zroznicowane, aby promowac interesy Wspolnoty Europejskiej. Zachecajac jednoczesnie do wykorzystania szerszego zakresu srodkow finansowych i ograniczen udzialu Funduszy Strukturalnych (rozporzadzenie Rady nr 1260/1999). Przy zachowaniu zasady ogolnej pomocy Komisja powinna starac sie wspierac panstwa czlonkowskie korzystajace z pomocy unijnej w poszukiwaniu innych zrodel finansowania. W rzeczywistosci zachecac do szerszego wykorzystania funduszy prywatnych (rozporzadzenie rady nr 1264/1999, zmieniajace rozporzadzenie nr 1164/1994 ustanawiajace Fundusze Spojnosci).



Komisja Europejska w tzw. Zielonej Karcie (Green Paper on Public-Private Partner Ships and CommunityLaw on Public Contracts and Conncession), uwaza ze ze wzgledu na kontraktowa nature PPP, przemieszczanie tzw. dialogu konkurencyjnego do narodowego prawa krajow czlonkowskich, wyposazy strony w procedury przystosowane do przyznawania kontraktow publicznych. Kontrakty te maja rowniez zabezpieczyc podstawowe prawa operatora. Dialog konkurencyjnosci zawarty w art. 1.11 Dyrektywy Klasycznej stwierdza, ze kazda jednostka gospodarcza moze wnioskowac o uczestnictwo w przetargu. Pozwala ona organom zamawiajacym prowadzic dialog z kandydatami dopuszczonymi do procedury przetargowej.

W Wytycznych dla efektywnego Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ( Deklaracja KE) stwierdza sie, ze Komisja Europejska jest zainteresowana wspieraniem i rozwojem Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w ramach dotacji, ktorych udziela. Wytyczne te odnosza sie do :

- zgodnosci formuly Partnerstwa Publiczno-Prywatnego z polityka Funduszy Spojnosci i Funduszy
Strukturalnych,
- zapewnienia kontrahentom ogolnej dostepnosci do rynku i uczciwej konkurencji,
- zapewnienia bezpiecznej realizacji projektow i unikania zbednych wydatkow,
- wyboru najodpowiedniejszego modelu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego dla danej inwestycji,
- okreslenie wlasciwego poziomu grantu, zapewnieniu spelnienia celow finansowania unijnego i najlepszego wykorzystania srodkow z grantu,
- kompatybilnosc kontraktow partnerstwa Publiczno-Prywatnego z zasadami pomocy panstwowej.

Dotacje powinny byc dopasowane do potrzeb. Nalezy zapobiegac udzielaniu zabronionej pomocy publicznej (art. 87 do 89 TWE).

W montazu finansowym przedsiewziec pozadany , choc nie wymagany jest udzial bankow miedzynarodowych (Europejski Bank Inwestycyjny, Bank Swiatowy itp.). Komisja Europejska nadzoruje proces konkurencyjnego udzielania koncesji oraz sprawdza czy ceny za uslugi beda najistotniejszym elementem oceny ofert. Warunkiem koniecznym dla umozliwienia zaangazowania srodkow unijnych w przedsiewzieciach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego jest:

a) otrzymanie grantu unijnego mozliwe jest po udowodnieniu , ze bez takiego wsparcia realizacja inwestycji,
b) infrastruktura pozostaje wlasnoscia publiczna,
c) umowa wyklucza mozliwosc generowania nieprzewidzianych zyskow z grantu UE,
d) musza byc jasno okreslone i odpowiedzialnosc pomiedzy podmiotem publicznym, a partnerem prywatnym,
e) srodki unijne wylacznie finansuja budowe infrastruktury,
f) srodki prywatne finansuja eksploatacje i swiadczenie uslug.

Przykladem inwestycji w Unii Europejskiej w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego polaczonej z Funduszem Europejskim jest zrealizowany w Portugalii most Vasco da Gama laczacy brzegi Tagu. Inwestycja ta zostala zrealizowana kosztem 887 mln Euro, partnerem prywatnym jest Konsorcjum LUSPONTE. Koncesja objela uzytkowanie inwestycji przez Konsorcjum przez 33 lata. Po tym okresie most zostanie przekazany rzadowi Portugalii.

Samorzady lokalne – tendencje zmian

W wielu samorzadach lokalnych nastapily zmiany w zarzadzaniu inwestycjami, ktore beda sprzyjaly wprowadzaniu ustawy Partnerstwo Publiczno-Prywatne. Zmianami tymi sa:

- komercjalizacja niektorych uslug komunalnych,
- nowoczesne techniki zarzadzania finansami publicznymi( Plany WPI, WPR,
budzety zadaniowe),
- ubieganie sie o certyfikaty ISO,
- nawiazywanie wspolpracy z zamiejscowym srodowiskiem biznesu w celu
wspomagania rozwoju lokalnego,
- nawiazywanie wspolpracy miedzynarodowej celem wymiany doswiadczen
zwiazanych realizacja zadan publicznych.

Wnioski

Gminy w Polsce coraz chetniej realizuja swoje inwestycje w ramach Partnerstwa Publiczno–Prywatnego ze wzgledu na finansowe wsparcie z Unii Europejskiej. Przy realizacji inwestycji w ramach PPP wystepuje szereg zagrozen i ryzyk co wymaga dobrze wyszkolonej kadry specjalistow zarowno ze strony sektora samorzadowego jak i prywatnego. Nalezy stworzyc wlasny model Partnerstwa Publiczno-Prywatnego do realizacji inwestycji. Zainteresowac dzialaniami w ramach Partnerstwa Publiczno-Prawnego, kadre kierownicza tych jednostek, ktore sa dofinansowywane z budzetu panstwa.



Literatura

1. Ustawa o Partnerstwie Publiczno- Prawnym (Dz. U. nr 169 poz. 1420)
2. J. Longbottom „Brytyjskie doswiadczenia w PPP” , Ambasada Brytyjska w Polsce
3. Wytyczne i Dyrektywy Unii Europejskiej w Brukseli
4. R. Krusche, T. Zaborowski: Partnerstwo Publiczno-Prawne. VII Miedzynarodowa Konferencja ”Ekologia Pogranicza-EP’09. Lagow 2009


предыдущая статья следующая статья

Cборник научных статей
«Проблемы системной модернизации экономики России: социально-политический, финансово-экономический и экологический аспекты»,
СПб.: Институт бизнеса и права, 2010
© Институт бизнеса и права с 1994 года